Uploading still in progress... काही घटक संग्रहित आहे...सर्वांना त्याचा लाभ मिळावा, एवढाच निर्मळ हेतू फक्त. आपल्या सूचना, प्रतिक्रिया, आक्षेप स्वीकार...धन्यवाद.
" मी तुम्हाला खेळाचे साहित्य आणून देईल !" असं मी सहज विद्यार्थ्यांना बोलले होते आणि ती गरजही होती ! बौद्धिक विकासासोबत शारीरिक विकासही महत्त्वाचा आहे ना ! "नव्हे ! त्याचा फार जवळचा संबंध आहे." आणि मैदानी खेळ कोणाला नाही आवडत ? यात प्राणी सुद्धा कमी नाही. मग आपण तर मनुष्य आहोत. आणि यामुळे तर विद्यार्थ्यांत संघभावना, खिलाडूवृत्ती, चपळता, संवेदनशीलता, निर्णयक्षमता, नेतृत्वगुण, स्री - पुरुष समानता, अशा एक ना अनेक गुणांचा परिपोष होतो. चार भिंती बाहेरचं शिक्षण म्हणतो ना ! अगदी तसं. संस्कार करायला काय विद्यार्थ्याला घेऊन बसायचं नसतं. वर्गातील आणि वर्गाबाहेरील कृतीच त्याचं सर्वांगीण शिक्षण करतात.
आमचा बालचमू तर दररोजच..! 'मॅडम' आणलं का खेळाचे साहित्य ? म्हणून विचारून भंडावून सोडत असे. पण मी ठरवलं होतं परीक्षा झाल्याशिवाय साहित्य आणायचं नाही. मुलांना वाटलं की आता शाळेला सुट्ट्या लागणार..! मॅडम साहित्य आणणार नाही. अन् माझंही वेळेअभावी मागे पुढे चालू होतं.
तो दिवस आज उगवला. Cricket kit, फुटबॉल, दोऱ्या, रिंग असं बालचमूला आवडणारं सर्व साहित्य घेऊन शाळेत गेले. गाडीला लटकलेलं साहित्य मुलांनी बघितलं नि काय ! विना वाऱ्याचीच बातमी गावभर पसरली.. ज्यांना शाळेत यायला पाया पडावं लागायचं ते अंघोळ करून धावत-पळतच शाळेकडे सुटले. आणि चेहऱ्यावर न थांबणार हास्य फुललं. जसे, सध्या उन्हाळ्यात पावसाळा सुरू आहे न अगदी तसं.
आज तुम्ही, या चमूला कोणताही गड सर करायला सांगा; सहज करतील. त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद बघून क्षणभर मी साहित्य आणायला उशीर का केला ? आणि अजूनही उशीर झाला असता तर मी या सुखाला मुकले तर नसते ना ! याचाच विचार मनात घोळू लागला.
नव्या साहित्यासोबत एक दोन फोटो काढले, मग काय? झाली साहित्याची चाचपणी सुरू. कित्ती कौतुकाने न्याहळणी चालली होती ! मुलांनी क्रिकेट किट आणि फुटबॉलचं आरक्षण करून टाकलं. मुलींच्या हाती रिंग आणि दोऱ्या लागल्या होत्या. साहित्य हातात मिळताच श्रीगणेशा झाला. सगळ्या मैदानात धूम ! लागलीच आम्हीही मैदानात उतरलोच. खरंतर, आज खूप दिवसांनी खेळायला मिळालं होतं. पुन्हा बालपण जगून घेतलं. आणि कधीतरी आपणही मैदान गाजवत असल्याचं आठवलं. या विद्यार्थ्यांत मी भविष्यातील खेळाडू बघतेय. हे विद्यार्थी खोखो, कबड्डी अतिशय उत्कृष्टपणे खेळतात. प्रत्येक खेळ खेळण्यात हे बालचमू तरबेज आहेत. भविष्यातील सर्व संधी त्यांना मिळो.
गंमत म्हणजे विद्यार्थ्यांनी ही आम्हाला सूचना केली, उद्यापण शाळा भरवा ! सुट्टी देऊ नका...... ! आणि आता जर म्हटलं ना ! एक तास अभ्यास करू; मग खेळू; मग बघा ... लगेच म्हणतील, शाळा कधी सोडणार मॅडम ? खेळण्यासाठी अभ्यास करतीलही, पण कसा? 'जसं, आपण फोटोसाठी पोझ देतो ना ; तशी अभ्यासासाठी पोझ देऊन !'
एरव्ही गावात कायम गल्ली-क्रिकेट खेळणाऱ्या त्या सगळ्या क्रिकेटपटूंना मी भिंतीआडून शाळेतला क्रिकेट बघताना पाहिले. असो..! "सगळीकडे शाळांना सुट्ट्या लागल्यात, आमच्याकडे मात्र शाळा भरल्याचं चित्र रंगलय ! आणि या चित्रातील रंग आणखी गडद होवोत, अशीच कामना करते! "😊💐
विशिष्ट कृतीनंतर येणारा कंटाळा/ताण आपण या उपक्रमातून घालवू शकतो आणि अध्यापनात रंजकता आणू शकतो.
हा उपक्रम कसा राबवायचा?
उपस्थित संख्येच्या अनुसार आपण खुर्च्यांचा गोल तयार करून घ्यायचा आहे. त्या भोवती सर्व विद्यार्थ्यांनी किंवा शिक्षकांनी फिरायचे आहे. हे करत असताना सोबतच संगीत वाजेल संगीत, संगीत जेव्हा थांबेल, त्यावेळेस प्रेरक विद्यार्थ्यांना किंवा शिक्षकांना काही सूचना देईल त्या सूचनांचे पालन विद्यार्थ्यांनी करायचं आहे. किंवा प्रश्न दिला जाईल, तो प्रश्न सोडवायचा, मगच खुर्चीवर बसायचं. जेवढ्या खुर्च्या असतील तेवढे विद्यार्थी बसतील बाकी बाकीचे विद्यार्थी आउट होतील. या पद्धतीने खेळ पुढे चालू ठेवायचा आहे. एक एक खुर्ची कमी करत जावी.
यामध्ये आपण विद्यार्थ्याचा वयोगट, काठिण्यपातळी तसेच घ्यावयाचे घटक या बाबींचा मुख्यता विचार करावा. खूपच मनोरंजक असा उपक्रम आहे त्यामुळे उपक्रमांमध्ये यश नक्कीच मिळते.
उपक्रम कसा वाटला मला जरूर कळवा. आपण हा उपक्रम खेळ किंवा मोकळीके च्या स्वरुपात सुद्धा घेऊ शकतो. तसेच यामध्ये आपण घटक बदलवून रंजकता आणू शकतो.
हा उपक्रम कसा घेतला? यासंदर्भातील एक व्हिडिओ आपल्याला युट्युब वर उपलब्ध आहे.
अशाच आणखी व्हिडिओ साठी चॅनल सबस्क्राईब करा. व बेल आयकॉन प्रेस करा त्यामुळे नवीन व्हिडिओच्या अपडेट्स आपल्याला मिळत राहतील.
(या चॅनेल मध्ये आपल्यासाठी ई-लर्निंग, कविता, नाटक, स्नेहसंमेलन, उपक्रम, ज्ञानरचनावाद, तंत्रज्ञान , इत्यादी विषयावरील स्वनिर्मित शैक्षणिक व्हिडिओ आहेत.)
*उपक्रम खूप साधे व सोपे वाटत असले तरी मला आशा आहे की हे उपक्रम आपल्यासाठी नक्कीच उपयोगी ठरतील. खूप भिन्न असणाऱ्या परिस्थितीत असे उपक्रम विद्यार्थ्यांना बहरण्यासाठी मदत करतील यात शंका नाही.
अस्वच्छता, अनुपस्थिती व गुणवत्ता या त्रिसूत्री वर रामबाण ठरतील असे हे उपक्रम नक्कीच प्रभावी आहेत असे मला वाटते.
आपल्याला हे उपक्रम व गुरेवाडी शाळेच्या * प्रगतीच्या प्रकाशवाटा * कशा वाटल्या, मला अवश्य कळवा.
यांनी शिक्षणाची वारी यशस्वी होण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले . शिक्षणाची वारी फ्लिपबुक वारी पहा पुस्तक रुपात
व्हिडिओ पहा,....
तालुकास्तरीय वारी -नांदगाव
केंद्रस्तरीय वारी -पोखरी केंद्र
वारी शाळा तळेवस्ती
शिक्षणाच्या वारी निमित्ताने भेट दिलेल्या सर्व पाहुण्यांचे मनपूर्वक आभार.....
तसेच मार्गदर्शक अधिकारी वर्ग, दालन उभारणीसाठी, वारी यशस्वी करण्यासाठी मेहनत घेतलेल्या पोखरी केंद्राचे केंद्रप्रमुख पवार सर व केंद्रातील समस्त शिक्षकवृंदांचे मनापासून आभार.... view pdf
वारीचे फोटो श्री गोरख जाधव सर...शाळा तळेवस्ती EDITING AND PUBLISHING श्रीमती आशा चिने ,तळेवस्ती वारी आवडल्यास प्रतिक्रिया जरूर लिहा...धन्यवाद...
प्रगत शैक्षणिक महाराष्ट्र अंतर्गत माझा ज्ञानरचनावादी उपक्रम
खेळ खेळूया वजाबाकीचा
खेळ खेळूया वजाबाकीचा
हातच्याची वजाबाकी कितीही शिकवली, अथवा सरावाचा जराही अभाव झाला की बरेच विद्यार्थी उत्तर काढताना एखाद्या तरी अंकाने चुकतात...परिणामी गणित चुकते... काही विद्यार्थी अति आत्मविश्वासानेच चुकतात... यावर ज्ञानरचनावादी पद्धतीने त्या विद्यार्थ्यांसाठी मी एक ज्ञानरचनावादी उपक्रम तयार केला आहे...या पद्धतीने विद्यार्थी चुकले तर नाहीत पण खेळा-खेळातून हातच्याची वजाबाकी सहज आणि आत्मविश्वासाने करू लागले...
आणि या उपक्रमाचे विशेष म्हणजे कमी वेळेत, कमी श्रमात व कमी साहित्यात सहज सोप्या पद्धतीने हातच्याची वजाबाकी होते म्हणजे गड सर केल्याची भावना नक्कीच आनंद देऊन जाते...
प्रत्येक शाळेत असे विद्यार्थी असतात..त्यामुळे वजाबाकीचा हा खेळ कोणाला खेळायला नाही आवडणार?
व्हिडीओ पहा व आवडल्यास आपल्या अनमोल प्रतिक्रिया जरूर कळवा...(जरुरी नाही सर्वांनाच आवडेल)
5) हातच्याची वजाबाकीची कोणतीही गणिते सोडविता येणे.
उपक्रमासाठी आवश्यक साहित्य
अंककार्ड व उपलब्ध साहित्य पुरेसे आहे-जसे खडे, चिंचोके, मणी, बिया, गोट्या, काड्या, इ.
उपक्रमाची कार्यवाही
(गृहीतक -विद्यार्थ्यांना वजाबाकी येते.)
1) प्रथम कार्डच्या सहाय्याने गणित मांडून घ्यावे.
2)एकक, दशक,शतक, साहित्याच्या सहाय्याने सुटे कसे करावे, हे समजून सांगावे किंवा करून दाखवावे.
3) शिक्षक प्रत्यक्ष कृती करून दाखवतील.
4) एककात हातचा कसा घेतला, कुठून घेतला,या खेळातून उलगडते.
साहित्याच्या सहाय्याने प्रत्यक्ष उत्तर चटकन कळते.
त्यासाठी प्रत्यक्ष कृतीसाठी व्हिडीओच बघावा.
त्यासाठी खालील लिंक बघावी...
https://youtu.be/likf-Rt8iA0
Disclaimer:
एक प्रयोग-
या उपक्रमात एकक, दशक ,शतक, हजार,... नुसार साहित्य घेऊन ते सुट्या स्वरूपात दाखवणे विद्यार्थ्यांचा गोंधळ उडवू शकते. म्हणून शिक्षकांनी आपल्या कल्पकतेने ह्या कृती अगोदर तोंडी अथवा कृतीने विद्यार्थ्यांना समजावून सांगाव्यात. याठिकाणी विद्यार्थ्यांना फक्त हातच्याची वजाबाकी सोपी करून सांगण्याचा व त्यातून होणाऱ्या त्याच्या चुका दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
व्यक्तिपरत्वे तसेच विद्यार्थी परत्वे उपक्रमाची यशस्वीता बदलू शकते.
तसेच उपक्रमाबाबत मतमतांतरे असू शकतात.
उपक्रमाची फलनिष्पत्ती
1) हातच्याची वजाबाकी सोपी वाटते.
2) वजाबाकीचा न्यूनगंड दूर होतो.
3) आनंददायी अध्ययन होते.
4) साहित्य सहज उपलब्ध होते.
5) कमी वेळेत चटकन समजते व चिरकाळ लक्षात राहण्यास मदत होते.
6) चुका होण्याची शक्यता फारच कमी असते.
7) हातचा कुठून व कसा घेतला व दिला हे प्रत्यक्ष दिसत असल्याने संकल्पना स्पष्ट होते.
8) 100% विद्यार्थी या खेळात सहभागी होण्यास तयार असतात.
Asha Dnyandev Chine,
Primary Teacher in Zilla Parishad Nashik,
Teacher-Learner, A Nation Builder !, Techno-master, Artist (art lover), Blogger, Literary, Fun loving person,
